//////

NA PODSTAWIE MATERIAŁU

images

Na podstawie zebranego materiału możemy stwierdzić, iż większosc z nich — w obu przypadkach — dotyczyła opieki nad niemowlętami (głównie racjonalnego ich żywienia) i wychowania dzieci starszych; w na­stępnej kolejności zostały wymienione porady z zakresu zdrowia psychicz­nego oraz udzielania pierwszej pomocy przy porażeniach, stłuczeniach, oparzeniach; wreszcie — informacje na temat szkodliwości palenia ty­toniu. Nieco bardziej wnikliwa analiza tego materiału pozwala na dalsze wnioski, które już mogą budzić pewne obawy co do ścisłości przekazywa­nych informacji.

WŚRÓD INNYCH DZIEDZIN

telewizja_660

Zatem, mimo iż mniej telewidzów interesuje się biologią aniżeli historią, to jednak „Spotkania z przyrodą”, program popularyzujący tę pierwszą dziedzinę wiedzy ma kilkakrotnie więcej zwolenników niż pro­gram o tematyce historycznej. Jeszcze większe rozbieżności wystąpią, jeśli porównamy wielkość audytorium „Piórkiem i węglem” i deklarowane zainteresowania historią sztuki i architekturą (która została umieszczona  w tabeli wśród „innych” dziedzin, ponieważ wskazało na nią mniej niż ydaje się więc, że wpływ czynników, które (na początku rozdziału) zaliczyliśmy do grupy pierwszej, a pochodzących od nadawcy, jest decy­dujący ffipotezf tę sprawdziliśmy jeszcze w dalszej części mniejszego.

PRZELICZENIE DANYCH

Odpowiednie przeliczenie danych, zawartych w tabeli, pozwala stwier­dzić ponadto, że liczebność audytorium programów popularnonaukowych jest niemal równa liczebności ogółu telewidzówfjSpośród osób biorących udział w badaniu tylko 3,6°/o nie ogląda (co najmniej od czasu do czasu) żadnego z tych programów. Ten optymistyczny wniosek wypada jednak uzupełnić informacją, iż ponad połowa telewidzów nie wie o istnieniu au­dycji z cyklu „Sztuka liczenia”, jedna trzecia nie wie, że jest nadawany program „Nasi uczeni”, a po około jednej czwartej nigdy nie słyszało o ta­kich programach jak „Dialogi historyczne” oraz „Wielcy znani i nieznani .

PROGRAM EKONOMICZNY

„Sztuka liczenia” — jest to półgodzinny program ekonomiczny, uka­zujący się na antenie od 1968 roku z częstotliwością raz na miesiąc. Jego założeniem jest popularyzacja podstaw ekonomii w aspekcie pragmatycz­nym oraz popularyzacja kategorii ekonomicznych, którymi operujemy w propagandzie i w języku gospodarczym. Jak wygląda mechanizm inwe­stowania! co to jest efektywność, co to jest intensywność, Mjy a tan- sumpcja, międzynarodowy podział pracy — to tylko niektóre zagadnienia omówione w dotychczasowych audycjach tego cyklu. Uczestniczyli w nich wybitni teoretycy (jak na przykład prof. prof. Pajestka, Sołdaczuk, Lipiń­ski Morecka, Sadowski i inni) oraz praktycy — przedstawiciele rożnych zakładów przemysłowych, takich jak: „Phenix”, „Stomil .

PRAKTYCZNY CEL

Ze względu na praktyczny przede wszystkim cel badania, a miano­wicie — zebranie informacji na temat wielkości i składu społecznego audytorium programów popularnonaukowych oraz uzyskanie odpowiedzi na kilka szczegółowych pytań, wysuniętych przez zainteresowane redak­cje, a dotyczących treści i formy poszczególnych audycji, poddaliśmy ba­daniu tylko te programy, które — naszym zdaniem — mogły być w ogóle przedmiotem zainteresowania opinii publicznej. Podstawowymi kryteriami wyboru były zatem: dziedzina wiedzy, co najmniej roczny staż na antenie telewizyjnej oraz pewna regularność emisji.

RÓŻNICA UPODOBAŃ

Mimo różnicy w upodobaniach telewidzów do poszczególnych ro­dzajów programów badanie wykazało, że telewidzowie nie przejawiają postaw ekstremalnych wyrażających się w tendencjach do eliminacji jednych programów w ogóle i gotowości do oglądania innych „na okrą­gło”. Przeciwnie — rezultaty badania wskazują, że respondenci, przyzna­ją wszystkim gatunkom audycji miejsce w programie telewizji z zacho­waniem odpowiednich ich zdaniem proporcji w częstości nadawania, odpo­wiednich dniach tygodnia i godzinach. Stwierdzono ponadto, że badani telewidzowie w większosci^ mają okre­ślony pogląd na to, w jakich godzinach jakie rodzaje programów powinny być nadawane.

POSTULATY BADANYCH

Połowa badanych akceptuje dotychczasowy porządek w zakresie struktury dziennych programów. Wśród pozostałych zdania są podzie­lone między postulaty „usztywniania programu” w stałych godzinach (około 25°/o) a jego „uelastycznienia” (około 20°/o).Postulaty badanych, w zakresie częstości nadawania poszczególnych rodzajów programów telewizyjnych wykazują tendencje do większej^ czę­stotliwości programów rozrywkowych, mniejszej — programow oswia- towo-wychowawczych. Wyraźnie postulowane jako programy codzienne *ą audycje dla dzieci, filmy fabularne badani pragną oglądać co najmniej kilka razy w tygodniu, teatr zaś należy do programów najchętniej oglą­danych jeden raz w tygodniu.

JEDNO Z ZAGADNIEŃ

Jednym z zagadnień tej części badania było wykorzystanie telewizji w godzinach przedpołudniowych ,w dni powszednie. Jak wskazują wyniki, wśród ogółu badanej populacji tylko w ll°/o domów ktoś korzysta z pro­gramów przedpołudniowych w sposób stały, w 44°/o domów zdarza się to rzadko, zaś w 44% rodzin nigdy się to nie zdarza. Część prezentowanego badania poświęcona była rozmiarom czasowym programu w świetle opinii i życzeń teleabonentów. W przeciwieństwie do części pierwszej, która analizowała przystosowanie czasowe rodzin abo­nentów do funkcjonowania tego środka przekazu, część obecnie prezen­towana zawiera dane o tym, jak dalece telewidzowie pragnęliby dostoso­wać telewizję do swoich potrzeb i możliwości.

BADANIA NIETYPOWE

Jeżeli zdarzają się sytuacje nie stosowania się do dyrektyw badania, to zazwyczaj skutkiem niedostatecznego zrozumienia zaleceń, lub braku świadomości wagi jaką mają niektóre dyrektywy metodyczne. Jasne i komunikatywne wytłuma­czenie błędu i wskazanie konieczności przestrzegania reguł likwiduje na ogół błędy i ich źródła.Za badania nietypowe uznaje się w Ośrodku te wszystkie studia ba­dawcze, które nie są realizowane przy zastosowaniu opisanej powyżej ogólnopolskiej próby telewidzów, jak również w których mea ze współpracy sieci społecznych ankieterów.

BADANIA TYPOWE — REPREZENTATYWNE

Niezbędnymi elementami tej metody są: odpowiednio przygotowany kwestionariusz, odpowiednio obliczona i dobrana próba respondentów, odpowiednio przeszkolony zespół ankieterów dla realizacji wywiadów.Ze względu na ilościowy charakter badań typowych kwestionariusze do wywiadów są narzędziami w pełni standaryzowanymi. _ Składają się one w przeważającej części z pytań tzw. zamkniętych, to jest przedsta­wiających respondentowi dwie lub więcej gotowe odpowiedzi do wyboru. Nieliczne pytania otwarte — pozostawiające badanemu pełną swobodę wypowiedzi stosuje się zazwyczaj dla uzyskania uzasadnień głoszonych opinii lub postulatów.

NAJBARDZIEJ POŻĄDANE INFORMACJE

images (1)

Oka­zało się, iż 28,3% stałych widzów magazynu skorzystało osobiście z ta­kich wskazówek, a 10,6% przekazało je znajomym, powołując się na daną audycję. Najbardziej pożądane informacje dotyczyły:  właściwej eksploatacji i konserwacji pojazdu;    bezpiecznej jazdy w trudnych warunkach atmosferycznych (wypro­wadzanie pojazdu z poślizgu, jazda we mgle);   wprowadzenia drobnych usprawnień, umożliwiających wygodną i     bezpieczną jazdę (zamontowanie pasów bezpieczeństwa, zabezpieczenie tylnej szyby przed zamarzaniem); jak również  właściwego rozumienia i przestrzegania przepisów kodeksu drogowego.

CHARAKTER PORADNIKA

images (2)

Mimo wyraźnego sprofilowania tego programu, mającego często cha­rakter poradnika dla zmotoryzowanych, oglądają go również miliony tele­widzów, dla których problemy motoryzacji — i to zarówno tej małej (na miarę „Syrenki” czy „Trabanta”, zmiany oleju lub regulacji hamulców) jak i tej dużej, prowadzącej do elektronicznych rozwiązań sygnalizacji świetlnej na światowej klasy autostradach — są po prostu problemami człowieka XX wieku. O rozmiarach zainteresowania tymi zagadnieniami świadczy m.in. fakt, iż wśród stałych widzów ,,Za kierownicą” większość (blisko 60%) stanowią osoby nie posiadające ani samochodu, ani motocykla, jak również nie planujące zakupu tych przedmiotów w ciągu najbliższych dwóch lat.

OGLĄDANE AUDYCJE

kontrolny-680x510

Są oczywiście audycje, które telewidzowie oglądają bez względu na porę emisji jak i na własne stałe zainteresowania, ale zwykle dotyczą one wydarzeń wyjątkowych. Do takich właśnie należy zaliczyc bezpośrednią transmisję z pierwszego lądowania człowieka na Księżycu, ktorą oglą a o (w nocy z 20 na 21 lipca 1969 roku) 65,5«/» badanych. Wprawdzie jest to bezsprzecznie odsetek wysoki, tym niemniej obejmujący tylko dwie trze- cie ogółu posiadających odbiorniki telewizyjne we własnym mieszkaniu. Pozostali telewidzowie (31,4%) oglądali już powtórzone z zapisu audycje poświęcone temu wydarzeniu, nadane w innym, bardziej dogodnym, ter­minie.

W WIELU PRZYPADKACH

pobrane

W jakich przypadkach i w jakim stopniu kierunki zainteresowań tele­widzów mają wpływ na oglądanie poszczególnych programów? Przedsta­wiliśmy badanym kilkanaście dziedzin wiedzy z prośbą o podkreślenie trzech, które ich najbardziej interesują. Analiza porównawcza między zainteresowaniem telewidzów określo­nymi dziedzinami wiedzy a zainteresowaniem programami, popularyzu­jącymi te dziedziny wskazuje na dość znaczne rozbieżności. Dla przy­kładu tylko podajmy, że historią interesuje się 32°/o ogółu odpowia­dających na ankietę, gdy tymczasem „Dialogi historyczne” ogląda regu­larnie tylko niecałe 10%, a’od czasu do czasu 18%; natomiast zaintereso­wanie biologią deklaruje 23,5% badanych, a audycje z cyklu „Spo­tkania z przyrodą” ogląda 40% w sposób regularny i ponad 35% od czasu do czasu.